Wypowiedź pisemna na maturze rozszerzonej z angielskiego: formy, limit słów i punktacja

Na maturze rozszerzonej z angielskiego piszesz jeden tekst argumentacyjny: rozprawkę, list formalny albo artykuł publicystyczny. Dostajesz dwa tematy po polsku i wybierasz jeden. Tekst ma mieć od 200 do 250 wyrazów, a egzaminator ocenia go w skali 0–13 punktów według czterech kryteriów.

Te 13 punktów to 22% wyniku z całego arkusza rozszerzonego, który trwa 150 minut i daje maksymalnie 60 punktów. Poniżej rozpisuję, skąd się te punkty biorą, dlaczego „ile słów” to w rzeczywistości trzy różne liczby i jak zbudować każdą z trzech form akapit po akapicie. Wszystko opieram na Informatorze CKE o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025 i na zasadach oceniania z sesji majowej 2025. Jeśli szukasz kalendarza przygotowań miesiąc po miesiącu, jest w osobnym tekście: harmonogram przygotowań do matury z angielskiego.

Co dokładnie piszesz w zadaniu na wypowiedź pisemną

Informator CKE nazywa to „tekstem argumentacyjnym” i dopuszcza trzy formy: list formalny, rozprawkę i artykuł publicystyczny. Każda może zawierać elementy opisu, relacjonowania, sprawozdania albo recenzji, ale rdzeniem zawsze jest argumentacja. Polecenie jest po polsku, a każdy z dwóch tematów zawiera dwa elementy, które musisz omówić.

Dla przykładu, w maju 2025 roku do wyboru była rozprawka o dobrych i złych stronach zajęć na uczelniach prowadzonych wyłącznie online oraz list do anglojęzycznej gazety o korzyściach z budowania relacji z sąsiadami, z propozycją akcji sąsiedzkiej. Widać tu schemat: dwa elementy tematu, a w liście drugi element wymaga zaproponowania czegoś, a nie tylko opinii.

Jak egzaminator liczy 13 punktów

Są cztery kryteria. Wygląda to prosto, dopóki nie zobaczysz, że pierwsze z nich ma własną, wewnętrzną tabelę przeliczeniową.

Elementy treści to: wstęp, pierwszy element tematu, drugi element tematu, zakończenie oraz brak fragmentów odbiegających od tematu. Każdy dostaje 2, 1 albo 0, więc razem masz do zdobycia 10. Elementy formy to: element charakterystyczny dla formy, kompozycja, podział na akapity i długość pracy. Każdy dostaje 1 albo 0, a jedna usterka wystarczy, żeby dany element dostał zero.

Potem obie liczby trafiają do tabeli. Za 10 punktów z treści i 3–4 z formy masz 5 punktów za zgodność z poleceniem. Za 10 z treści, ale tylko 1–2 z formy, już 4. CKE podaje w informatorze przykład: 5 z treści i 2 z formy daje 1 punkt. To oznacza, że akapity, tytuł albo formuła grzecznościowa kosztują Cię realne punkty, choć nie mają nic wspólnego z tym, jak dobrze znasz angielski.

Jest jeszcze efekt domina, o którym mało kto wie. Jeśli za zgodność z poleceniem dostaniesz 1 punkt, w każdym z pozostałych kryteriów możesz dostać maksymalnie po 1 punkcie. Jeśli dostaniesz 0, pozostałe kryteria też idą na zero. Świetny język nie uratuje tekstu, który nie odpowiada na temat.

Ile słów: 200–250, ale pilnuj też 180–280 i 160

Polecenie mówi: od 200 do 250 wyrazów. Tabela oceniania elementów formy daje punkt za długość, jeśli praca mieści się w granicach 180–280 wyrazów. Wystarczy wyjść poza ten przedział w którąkolwiek stronę i tracisz ten punkt, a przez tabelę przeliczeniową często także punkt za zgodność z poleceniem.

Poniżej 160 wyrazów dzieje się coś gorszego: tekst jest oceniany wyłącznie za zgodność z poleceniem, a w pozostałych trzech kryteriach dostajesz 0. Czyli z 13 możliwych punktów zostaje Ci najwyżej 5, i to w teorii, bo krótka praca rzadko ma dobrze rozwinięte oba elementy tematu.

Jak CKE liczy wyrazy? Liczone są wyrazy oddzielone spacją, więc at home to dwa. Formy skrócone typu don't i wyrazy z dywizem, np. well-known, liczą się jako jeden. Liczba zapisana cyframi to jeden wyraz. Podpis pod listem nie wlicza się do limitu. Na egzaminie nikt nie da Ci licznika, więc w domu policz kilka swoich tekstów ręcznie i zapamiętaj, ile wyrazów mieści Ci się w linijce. To później oszczędza minuty.

Gdzie uciekają punkty: sześć rzeczy z kryteriów CKE

Poprawiam wypracowania maturalne według tych samych kryteriów, których używa egzaminator. Najwięcej punktów znika w tych samych miejscach, i prawie zawsze nie chodzi o gramatykę.

1. Teza, która niczego nie zapowiada. W rozprawce teza musi zapowiadać strukturę tekstu: albo że rozważysz zalety i wady, albo jakie stanowisko zajmujesz. Pytanie w stylu Is it a good idea? albo zdanie o tym, co myślą „niektórzy ludzie”, nie jest tezą. Taki wstęp dostaje najwyżej 1 punkt z 2.

2. Lista zamiast argumentu. Jeśli wymieniasz trzy zalety w jednym zdaniu i żadnej nie rozwijasz, egzaminator uzna realizację elementu za powierzchowną, czyli 1 punkt zamiast 2. Za pełne 2 punkty element musi być omówiony wieloaspektowo albo w pogłębiony sposób, np. poparty przykładem.

3. Zakończenie, które powtarza wstęp. Przeformułowanie tezy i nic więcej to według CKE zakończenie schematyczne, a więc 1 punkt. Powtórzenie wstępu tymi samymi słowami również. Zakończenie ma wynikać z tego, co napisałeś w rozwinięciu.

4. Teza sprzeczna z rozwinięciem. Zapowiadasz wady i zalety, a piszesz tylko o wadach. Albo zapowiadasz poparcie, a potem dorzucasz argumenty przeciw bez wyjaśnienia, dlaczego się z nimi nie zgadzasz. W obu przypadkach teza nie jest „w pełni zgodna z argumentacją”.

5. Słowa „do wszystkiego”. Informator wprost wymienia nice, great i interesting jako wyrazy o wysokim stopniu pospolitości. Zakres środków językowych na 3 punkty wymaga precyzji: słownictwa typowego dla tematu i naturalnych kolokacji.

6. Mieszanie stylów. Rozprawka ma być formalna. Wtrącenia potoczne typu kinda albo stuff like that w formalnym tekście to niejednolity styl, a przy rażących lub licznych uchybieniach egzaminator może obniżyć zakres środków językowych o punkt.

Klasyczne błędy gramatyczne i ortograficzne, które zbierają punkty w każdej części arkusza, opisałem w tekście o dziesięciu najczęstszych błędach na maturze z angielskiego, więc nie powtarzam ich tutaj. Dodam tylko, że na rozszerzeniu egzaminator zaznacza także błędy interpunkcyjne.

Rozprawka, list formalny, artykuł: struktura akapit po akapicie

Przy 200–250 wyrazach najbezpieczniej sprawdza się układ czterech akapitów: wstęp, dwa akapity rozwinięcia (po jednym na każdy element tematu) i zakończenie. To nie jest wymóg CKE, tylko praktyka. Za to kompozycja z wyraźnymi proporcjami wstępu, rozwinięcia i zakończenia oraz merytorycznie uzasadniony podział na akapity to już dwa osobne punkty z elementów formy.

Rozprawka

Autor rozprawki, zależnie od tematu, popiera albo odrzuca rozwiązanie, albo przedstawia argumenty za i przeciw. Zwroty, które wykonują robotę za Ciebie:

• teza „za i przeciw”: This solution has clear advantages, but it also has a number of drawbacks.
• teza z opinią: In my view, this would be the wrong decision.
• dodawanie: What is more, On top of that,
• kontrast: On the other hand, Even so,
• odparcie kontrargumentu: Although some argue that…, I believe that…
• wniosek: All things considered, On balance,

List formalny

Najczęściej list do redakcji gazety albo do władz miasta. Wstęp ma od razu mówić, po co piszesz: I am writing in response to your recent article about… albo I am writing to suggest…. Na formułę otwierającą i zamykającą masz jeden punkt z elementów formy, więc trzymaj się brytyjskiej konwencji: Dear Sir or Madam, z zakończeniem Yours faithfully,, a przy znanym nazwisku Dear Mr Smith, z Yours sincerely,. W liście formalnym unikam też form skróconych, choć informator ich nie zakazuje. To kwestia stylu, a styl jest oceniany.

Artykuł publicystyczny

Tu punkt z formy daje sam tytuł, więc go nie pomijaj. Wstęp ma zachęcić do czytania: pytanie retoryczne, zaskakujący fakt albo krótka anekdota. Uwaga na pułapkę: jeśli wstęp artykułu brzmi jak teza z rozprawki, CKE uzna go za „schematyczny, bardziej typowy dla innego typu tekstu” i da najwyżej 1 punkt. Przykładowe otwarcie: When did you last speak to the people living next door? W środku możesz zwracać się do czytelnika pytaniami, a w zakończeniu dobrze działa zachęta do działania.

Jeśli przygotowujesz się równolegle do IELTS, zauważysz, że rozprawka maturalna ma wiele wspólnego z IELTS Writing Task 2. Logika akapitu jest ta sama, różnią się limit słów i kryteria.

Przykładowy plan rozprawki krok po kroku

Weźmy temat z maja 2025: rozprawka o dobrych i złych stronach prowadzenia zajęć na uczelniach wyłącznie online. Zanim napiszesz pierwsze zdanie, poświęć pięć minut na taki plan w brudnopisie:

1. Wstęp (ok. 40 słów). Kontekst w jednym zdaniu, potem teza „za i przeciw”: Although fully online courses would make studying more flexible, they would also deprive students of something important.
2. Dobre strony (ok. 75 słów). Argument: oszczędność czasu i kosztów dojazdu i zakwaterowania. Rozwinięcie: student z małej miejscowości nie musi przeprowadzać się do dużego miasta. Drugi argument: nagrane wykłady można odtworzyć przed egzaminem.
3. Złe strony (ok. 75 słów). Argument: brak kontaktu z wykładowcami i innymi studentami. Rozwinięcie: trudniej zadać pytanie po zajęciach, trudniej zbudować kontakty zawodowe. Drugi argument: kierunki praktyczne, np. medycyna, wymagają laboratoriów.
4. Zakończenie (ok. 35 słów). Wniosek, który wynika z rozwinięcia i nie kopiuje tezy: On balance, online learning works best as a supplement to campus life rather than a replacement for it.

Sprawdź plan z tabelą CKE: teza zapowiada wady i zalety, oba elementy tematu mają po dwa rozwinięte argumenty, zakończenie wynika z treści. Jeszcze przed pisaniem wiesz, że elementy treści są zabezpieczone.

Uczniowie, którzy dostają 13 na 13, rzadko piszą najładniej w klasie. Po prostu przed pierwszym zdaniem wiedzą, co będzie w każdym akapicie, i mają jeszcze czas, żeby to sprawdzić.

Adrian Ekrem — lektor, native speaker, Wrocław

Rutyna pisania od września do maja

Kalendarz całego przygotowania jest w harmonogramie. Tutaj tylko to, co dotyczy pisania, bo poprawa w tej części przychodzi powoli i mierzy się ją w miesiącach.

• Wrzesień i październik: jeden tekst tygodniowo, bez limitu czasu, za to z planem jak wyżej. Każdą formę przerabiasz przynajmniej dwa razy. Równolegle zbierasz własną listę zwrotów łączących, maksymalnie 30.
• Listopad do stycznia: jeden tekst tygodniowo, z licznikiem słów po napisaniu. Po każdym sprawdzeniu przepisujesz jeden akapit, ten, który wypadł najsłabiej. Nie cały tekst, tylko ten akapit.
• Luty i marzec: pisanie na czas i odręcznie. Przyjmij sobie budżet około 40 minut na plan, tekst i sprawdzenie. To moja rekomendacja, nie wymóg CKE: informator podaje tylko łączny czas arkusza.
• Kwiecień: tematy z arkuszy CKE z poprzednich sesji, zawsze dwa do wyboru, tak jak na egzaminie. Ćwiczysz też decyzję, którą formę wybrać, w ciągu dwóch minut.
• Maj: żadnych nowych form. Przeglądasz swoje poprawione teksty i listę błędów, które się powtarzały.

Pisanie nie jest jedyną częścią matury, na którą warto mieć plan. Egzamin ustny zdaje się na jednym poziomie i ma własne pułapki, o których piszę w tekście o maturze ustnej i pytaniach impulsowych.

Dla rodziców: jak sprawdzić, czy przygotowanie działa

Nie musisz znać angielskiego, żeby to ocenić. Zapytaj dziecko o dwie rzeczy: ile tekstów napisało od września i czy ktoś je sprawdził według kryteriów CKE, z rozpisaniem punktów na cztery kryteria. Ogólna ocena „dobrze napisane” nie mówi nic o tym, ile punktów tekst dostałby na maturze.

Na moich lekcjach teksty oceniam dokładnie w ten sposób. Błędy zapisuję w udostępnionym dokumencie Google i omawiamy je po zajęciach, a po każdej lekcji uczeń dostaje spersonalizowane podsumowanie w PDF. Kasia, licealistka z Wrocławia, uzyskała 96% na maturze rozszerzonej.

Pakiety opłacone z góry: 5 godzin −5%, 10 godzin −10%, 20 godzin −15%, bez terminu ważności. Pierwsza 30-minutowa lekcja próbna jest bezpłatna. Wszystkie stawki są w cenniku, a zakres kursu opisałem na stronie przygotowania do matury.

Podsumowanie

W tym tygodniu zrób jedno: pobierz ze strony CKE arkusz rozszerzony z maja 2025, wybierz jeden z dwóch tematów i napisz tekst w 40 minut, odręcznie. Potem policz wyrazy i sprawdź, czy mieścisz się w 180–280, a następnie oceń elementy treści i formy według tabel z tego artykułu. Wynik pokaże Ci, czy tracisz punkty na treści, na formie czy na języku.

Jeśli chcesz, żebym ocenił ten tekst tak, jak zrobiłby to egzaminator, przyślij go przed bezpłatną 30-minutową lekcją próbną. Termin ustalimy przez formularz kontaktowy.